Uzupełnij lukę (___) odpowiednim imiesłowem przymiotnikowym biernym utworzonym od czasownika podanego w nawiasie. Zastosuj właściwą formę (-ny, -ty, -ony, -eny itd.), dopasowaną do rodzaju i liczby rzeczownika w zdaniu.
Wczoraj została
umowa. (podpisać)
Ten plik jest
hasłem. (zabezpieczyć)
To pytanie zostało
zbyt późno. (zadać)
Na stole leżał
list. (otworzyć)
To mieszkanie jest
niedawno. (odnowić)
W szufladzie znalazły się
klucze. (zgubić)
To auto zostało
w Niemczech. (wyprodukować)
To jest
raport przygotowany na wczoraj. (napisać)
Na kolację było
mięso. (upiec)
To danie było
za słone. (doprawić)
Paginated
Next
Reset

Imiesłowy bierne

Imiesłowy bierne (dokładniej: imiesłowy przymiotnikowe bierne) to formy czasownika, które opisują osobę, rzecz lub zjawisko jako poddane działaniu. Innymi słowy: ktoś/coś jest zrobione, zniszczone, napisane, a nie „robi” to samo.

1. Najważniejsza cecha: bierność

Rodzaj Co wyraża? Przykład
Imiesłów czynny (dla porównania) ktoś/coś wykonuje czynność uczeń piszący (uczeń pisze)
Imiesłów bierny ktoś/coś jest obiektem czynności list napisany (list został napisany)

2. Od jakich czasowników tworzymy imiesłów bierny?

Imiesłów bierny tworzy się głównie od czasowników przechodnich, czyli takich, które mogą mieć dopełnienie w bierniku (kogo? co?).

Czasownik Pytanie Czy da się utworzyć imiesłów bierny? Uwagi
napisać napisać co? tak: napisany ma dopełnienie (np. list)
zbudować zbudować co? tak: zbudowany ma dopełnienie (np. dom)
spaść spaść gdzie? zwykle nie brak dopełnienia w bierniku
iść iść dokąd? zwykle nie czasownik nieprzechodni

3. Jak tworzymy imiesłowy bierne? (końcówki)

Najczęściej używa się przyrostków -ny, -ty, -ony, -any. Wybór zależy od tematu czasownika i tradycji językowej.

Formant Przykład czasownika Imiesłów bierny Przykład w zdaniu
-ny zamknąć zamknięty Drzwi były zamknięte.
-ty zbić zbity To jest zbita szyba.
-ony zrobić zrobiony Obiad jest już zrobiony.
-any napisać napisany To napisany list.

4. Odmiana imiesłowów biernych

Imiesłów bierny zachowuje się jak przymiotnik, więc odmienia się przez rodzaje, liczby i przypadki.

Rodzaj / liczba Forma Przykład
męskinapisanynapisany list
żeńskinapisananapisana kartka
nijakinapisanenapisane zadanie
mnoga (niemęskoos.)napisanenapisane listy
mnoga (męskoos.)napisaninapisani autorzy (rzadziej w praktyce; zależy od rzeczownika)

5. Funkcje imiesłowów biernych w zdaniu

Najczęściej imiesłów bierny pełni funkcję przydawki (jak przymiotnik) albo jest częścią orzeczenia imiennego.

Funkcja Opis Przykład
Przydawka określa rzeczownik Przeczytałem napisaną przez niego notatkę.
Orzecznik (część orzeczenia) z łącznikiem (np. być, zostać) Notatka została napisana wczoraj.

6. Strona bierna a imiesłów bierny

Imiesłów bierny bardzo często występuje w konstrukcjach strony biernej: być/zostać + imiesłów bierny.

Zdanie Elementy konstrukcji
Dom został zbudowany w 2020 roku. został (łącznik) + zbudowany (imiesłów bierny)
Drzwi są zamknięte. są (łącznik) + zamknięte (imiesłów bierny)
Raport był przygotowany przez zespół. był (łącznik) + przygotowany (imiesłów bierny)

7. Najczęstsze problemy i wskazówki

Problem Na czym polega? Wskazówka
Mylenie z przymiotnikiem część form „zatraca” czasownikowy charakter i działa jak przymiotnik Sprawdź, czy da się dopowiedzieć „został + …” (np. „został zrobiony”).
Tworzenie od czasowników nieprzechodnich od wielu nieprzechodnich nie tworzy się imiesłowu biernego Zadaj pytanie biernikowe: „kogo? co?”
Dobór końcówki -ny/-ty/-any/-ony bywa nieintuicyjne W praktyce szkolnej najlepiej utrwalać przez przykłady i słowniki.

8. Najważniejsze do zapamiętania

  • Imiesłów bierny opisuje kogoś/coś jako poddane działaniu (np. zrobiony, napisany).
  • Tworzy się go głównie od czasowników przechodnich (z dopełnieniem w bierniku: kogo? co?).
  • Ma formanty m.in. -ny, -ty, -any, -ony i odmienia się jak przymiotnik.
  • Jest kluczowym elementem konstrukcji strony biernej: być/zostać + imiesłów bierny.