Odmiana zaimków pytajnych
Zaimki pytajne służą do zadawania pytań o osoby, rzeczy, cechy, przynależność, wybór lub ilość. W języku polskim część z nich odmienia się przez przypadki, część odmienia się jak przymiotniki, a niektóre są nieodmienne (np. ile).
1. Najważniejsze zaimki pytajne
| Rodzaj | Zaimki | O co pytają? | Przykład |
| osobowe / rzeczowe | kto? co? | o osobę / o rzecz, zdarzenie | Kto przyszedł? Co kupiłeś? |
| przymiotne (określające) | jaki? który? czyj? | o cechę / wybór / przynależność | Jaki to film? Który wybierasz? Czyj to zeszyt? |
| liczebny | ile? | o ilość | Ile to kosztuje? |
2. Odmiana „kto?” i „co?” (przez przypadki)
Zaimki kto i co odmieniają się podobnie do zaimków osobowych/rzeczowych. W praktyce szczególnie ważne są formy: kogo, komu, kogo oraz czego, czemu, co.
| Przypadek | Pytanie | Forma | Przykład użycia |
| Mianownik | kto? | kto | Kto dzwoni? |
| Dopełniacz | kogo? | kogo | Kogo widzisz? |
| Celownik | komu? | komu | Komu pomagasz? |
| Biernik | kogo? | kogo | Kogo zaprosiłeś? |
| Narzędnik | z kim? | kim | Z kim rozmawiasz? (z kim? z kim = z kim; forma: kim) |
| Miejscownik | o kim? | kim | O kim mówisz? |
| Przypadek | Pytanie | Forma | Przykład użycia |
| Mianownik | co? | co | Co się stało? |
| Dopełniacz | czego? | czego | Czego potrzebujesz? |
| Celownik | czemu? | czemu | Czemu się przyglądasz? |
| Biernik | co? | co | Co kupiłeś? |
| Narzędnik | z czym? | czym | Z czym to zrobisz? |
| Miejscownik | o czym? | czym | O czym myślisz? |
3. Odmiana zaimków „jaki?”, „który?”, „czyj?” (jak przymiotniki)
Zaimki jaki, który, czyj odmieniają się jak przymiotniki: przez przypadki, rodzaje (męski, żeński, nijaki) i liczby (pojedyncza, mnoga). W praktyce szkolnej wystarczy znać schemat i umieć rozpoznać formy w zdaniu.
| Przypadek | Rodzaj męski | Rodzaj żeński | Rodzaj nijaki |
| Mianownik | jaki | jaka | jakie |
| Dopełniacz | jakiego | jakiej | jakiego |
| Celownik | jakiemu | jakiej | jakiemu |
| Biernik | jaki / jakiego | jaką | jakie |
| Narzędnik | jakim | jaką | jakim |
| Miejscownik | (o) jakim | (o) jakiej | (o) jakim |
| Przypadek | Rodzaj męski | Rodzaj żeński | Rodzaj nijaki |
| Mianownik | który | która | które |
| Dopełniacz | którego | której | którego |
| Celownik | któremu | której | któremu |
| Biernik | który / którego | którą | które |
| Narzędnik | którym | którą | którym |
| Miejscownik | (o) którym | (o) której | (o) którym |
| Przypadek | Rodzaj męski | Rodzaj żeński | Rodzaj nijaki |
| Mianownik | czyj | czyja | czyje |
| Dopełniacz | czyjego | czyjej | czyjego |
| Celownik | czyjemu | czyjej | czyjemu |
| Biernik | czyj / czyjego | czyją | czyje |
| Narzędnik | czyim | czyją | czyim |
| Miejscownik | (o) czyim | (o) czyjej | (o) czyim |
4. „Ile?” – zaimek pytajny nieodmienny (w praktyce)
Ile? jest zaimkiem pytajnym o ilość. W praktyce szkolnej traktuje się go jako formę stałą, używaną do pytań o liczbę, miarę lub stopień.
| Pytanie | O co chodzi? | Przykładowa odpowiedź |
| Ile masz lat? | liczba | Mam szesnaście lat. |
| Ile to kosztuje? | wartość | To kosztuje dwadzieścia złotych. |
| Ile czasu potrzebujesz? | miara czasu | Potrzebuję godziny. |
5. Najważniejsze do zapamiętania
- Kto? i co? odmieniają się przez przypadki: kto/kogo/komu/kim, co/czego/czemu/czym.
- Jaki?, który?, czyj? odmieniają się jak przymiotniki (przypadki, rodzaje, liczby).
- Ile? służy do pytań o ilość i w praktyce używa się go w postaci stałej.