Uzupełnij zdania, wstawiając poprawną formę czasownika w czasie przyszłym prostym. Skorzystaj z bezokolicznika podanego w nawiasie i dopasuj formę do podmiotu.
Ona
list wieczorem. (napisać)
My
odpowiedź. (znaleźć)
Ja
problem. (rozwiązać)
On
zadanie. (przydzielić)
On
plan. (zmienić)
Oni
decyzję jutro. (podjąć)
Ona
dokumenty. (przygotować)
My
wynik. (sprawdzić)
Oni
nowe zasady. (wprowadzić)
My
termin. (przesunąć)
Czas przyszły prosty
Czas przyszły prosty to forma czasownika, która oznacza czynność, stan lub zdarzenie, które nastąpi w przyszłości. W języku polskim czas przyszły prosty tworzą przede wszystkim czasowniki dokonane (np. zrobię, napiszesz, przeczyta), a ich formy wyglądają tak samo jak „teraźniejsze”, ale znaczą przyszłość.
1. Najważniejsza zasada: aspekt
W polszczyźnie przyszłość wyraża się różnie zależnie od aspektu:
- czasowniki dokonane mają czas przyszły prosty (jednowyrazowy): zrobię.
- czasowniki niedokonane zwykle tworzą czas przyszły złożony: będę robić / będę robił.
| Aspekt | Co podkreśla? | Przykład | Typ przyszłości |
|---|---|---|---|
| dokonany | zakończenie, rezultat | przeczytać, zrobić, napisać | przyszły prosty: przeczytam, zrobię, napiszę |
| niedokonany | trwanie, powtarzalność | czytać, robić, pisać | przyszły złożony: będę czytać, będę robić |
2. Pytania i rozpoznawanie czasu przyszłego prostego
| Element | Informacja | Przykład |
|---|---|---|
| Pytania | co zrobi? co stanie się? | Co zrobisz? Napiszę. Co się stanie? Wybuchnie. |
| Budowa | forma jednowyrazowa (bez „będę”) | zrobię, kupisz, pojedziemy |
| Aspekt | najczęściej dokonany | przeczytam (od: przeczytać) |
3. Odmiana czasu przyszłego prostego (osoby i liczby)
Czas przyszły prosty odmienia się przez osoby i liczby tak jak inne czasy. Poniżej przykłady dla czasowników dokonanych.
| Osoba | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| 1. | ja zrobię | my zrobimy |
| 2. | ty zrobisz | wy zrobicie |
| 3. | on/ona/ono zrobi | oni/one zrobią |
| Osoba | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|---|
| 1. | ja napiszę | my napiszemy |
| 2. | ty napiszesz | wy napiszecie |
| 3. | on/ona/ono napisze | oni/one napiszą |
4. Końcówki osobowe (praktyczna ściąga)
Końcówki zależą od koniugacji, ale często w przyszłym prostym spotkasz zestaw: -ę, -esz/-isz, -e/-i, -emy/-imy, -ecie/-icie, -ą.
| Osoba | Przykład: „napisać” | Przykład: „zrobić” | Wskazówka |
|---|---|---|---|
| 1. l.poj. | napiszę | zrobię | często końcówka -ę |
| 2. l.poj. | napiszesz | zrobisz | -esz lub -isz zależnie od typu |
| 3. l.poj. | napisze | zrobi | -e lub -i |
| 1. l.mn. | napiszemy | zrobimy | -emy lub -imy |
| 2. l.mn. | napiszecie | zrobicie | -ecie lub -icie |
| 3. l.mn. | napiszą | zrobią | często -ą |
5. Czas przyszły prosty a „teraźniejszy” (częsta pułapka)
Formy czasowników dokonanych wyglądają jak czas teraźniejszy, ale znaczą przyszłość. To normalne w polszczyźnie.
| Czasownik | Aspekt | Forma | Znaczenie |
|---|---|---|---|
| czytam | niedokonany | czas teraźniejszy | robię to teraz / zwykle |
| przeczytam | dokonany | czas przyszły prosty | zrobię to w przyszłości (do końca) |
| piszę | niedokonany | czas teraźniejszy | trwa / powtarza się |
| napiszę | dokonany | czas przyszły prosty | ukończę pisanie |
6. Najważniejsze do zapamiętania
- Czas przyszły prosty jest jednowyrazowy: zrobię, napiszesz, przeczyta.
- Tworzą go głównie czasowniki dokonane.
- Formy wyglądają jak „teraźniejsze”, ale znaczą przyszłość (np. przeczytam).
- Czasowniki niedokonane zwykle mają przyszłość złożoną: będę czytać.