Uzupełnij zdania odpowiednią formą liczebnika porządkowego. W miejsce luki wpisz poprawną formę liczebnika, dostosowaną do rodzaju, liczby i przypadku rzeczownika. W nawiasie podano liczbę zapisaną cyframi.
To
(110) uczestnik.
To jest
(1) raz, kiedy tu jestem.
Dziś
(31) grudnia.
To
(100) egzemplarz.
Zamówienie ma
(3) numer.
To
(200) projekt.
To
(15) rok działalności.
To
(1000) klient.
To
(101) przypadek.
To
(700) dzień.
Paginated
Next
Reset

Liczebniki porządkowe

Liczebniki porządkowe odpowiadają na pytania: który? która? które? i wskazują kolejność osób, rzeczy lub zdarzeń (np. pierwszy, drugi, trzeci, dziesiąty). W zdaniu zachowują się podobnie do przymiotników: odmieniają się przez rodzaje, liczby i przypadki oraz zgadzają się z rzeczownikiem.

1. Przykłady liczebników porządkowych

Liczba Liczebnik porządkowy Przykład połączenia
1pierwszypierwszy dzień
2drugidrugi rozdział
3trzecitrzeci uczeń
4czwartyczwarty zeszyt
5piątypiąty raz
10dziesiątydziesiąty numer
20dwudziestydwudziesty wiek
100setnysetny uczestnik

2. Zgoda z rzeczownikiem (jak przymiotnik)

Liczebnik porządkowy ma formę zależną od rodzaju i liczby rzeczownika.

Rodzaj / liczba Forma Przykład
męski (lp.)trzecitrzeci rozdział
żeński (lp.)trzeciatrzecia strona
nijaki (lp.)trzecietrzecie okno
męskoosobowy (lm.)trzecitrzeci uczniowie (rzadkie) / poprawniej: trzeci uczniowie jako porządek w grupie
niemęskoosobowy (lm.)trzecietrzecie miejsca

Uwaga: w liczbie mnogiej najczęściej spotkasz formy: pierwsi, drudzy, trzeci (męskoosobowe) oraz pierwsze, drugie, trzecie (niemęskoosobowe).

3. Odmiana przez przypadki (na przykładzie „pierwszy”)

Liczebniki porządkowe odmieniają się jak przymiotniki. Poniżej praktyczny wzór w liczbie pojedynczej.

Przypadek męski żeński nijaki Przykład
M.pierwszypierwszapierwszepierwszy dzień / pierwsza lekcja / pierwsze miejsce
D.pierwszegopierwszejpierwszegobez pierwszego dnia
C.pierwszemupierwszejpierwszemuprzyglądam się pierwszemu etapowi
B.pierwszy / pierwszegopierwsząpierwszewidzę pierwszy dzień / pierwszego ucznia; pierwszą stronę
N.pierwszympierwsząpierwszymz pierwszym kolegą
Ms.(o) pierwszym(o) pierwszej(o) pierwszymmówię o pierwszym rozdziale
W.pierwszypierwszapierwszepierwszy dniu! (rzadkie)

4. Liczebniki złożone (np. 21., 35., 102.)

W liczebnikach porządkowych złożonych odmienia się zwykle ostatni człon, a wcześniejsze części pozostają w formie nieodmiennej w zapisie słownym (w praktyce szkolnej: kluczowy jest ostatni element).

Forma Zapis słowny Przykład połączenia Co się odmienia?
21. dwudziesty pierwszy dwudziesty pierwszy rozdział „pierwszy” (ostatni człon) + zgoda
35. trzydziesty piąty trzydziesty piąty dzień „piąty” (ostatni człon)
102. sto drugi sto drugi uczestnik „drugi” (ostatni człon)
148. sto czterdziesty ósmy sto czterdziesty ósmy numer „ósmy” (ostatni człon)

5. Zapis cyframi i kropka

Gdy liczebnik porządkowy zapisuje się cyfrą, najczęściej dodaje się kropkę: 1., 2., 15. (np. 1. miejsce, 2. rozdział). Bez kropki cyfra zwykle oznacza liczebnik główny (np. 2 książki).

Zapis Znaczenie Przykład
2 książkiliczebnik główny (ile?)Mam 2 książki.
2. książkaliczebnik porządkowy (która?)To jest 2. książka w serii.
10 latgłównyMam 10 lat.
10. rokporządkowyTo 10. rok działania firmy.

6. Najczęstsze błędy

  • mylenie liczebników głównych i porządkowych w zapisie cyframi: 2 książka (błąd) → 2. książka,
  • brak zgody z rzeczownikiem: trzeci strona (błąd) → trzecia strona,
  • niepoprawny zapis złożony: w liczebnikach porządkowych złożonych ważny jest ostatni człon (np. dwudziesty pierwszy).

7. Najważniejsze do zapamiętania

  • Liczebniki porządkowe odpowiadają na pytania: który? która? które?
  • Odmieniają się jak przymiotniki (rodzaj, liczba, przypadek) i zgadzają się z rzeczownikiem.
  • Przy zapisie cyframi zwykle używa się kropki: 3. miejsce.
  • W liczebnikach złożonych najważniejszy jest ostatni człon: sto drugi, trzydziesty piąty.