Zaimki osobowe

Zaimki osobowe to zaimki, które zastępują nazwy osób (a czasem także zwierząt lub rzeczy, gdy są „osobowo” traktowane w wypowiedzi). Wskazują na osobę mówiącą, osobę, do której mówimy, lub osobę / rzecz, o której mówimy. Odmieniają się przez osoby, liczby i przypadki.

1. Osoby i liczby w zaimkach osobowych

2. Odmiana zaimków osobowych przez przypadki

Zaimki osobowe odmieniają się przez przypadki. W polszczyźnie część form ma dwie postacie: mocną (pełną) i słabą (krótką) – używaną często po czasowniku.

2A. 1. osoba: „ja” i „my”

2B. 2. osoba: „ty” i „wy”

2C. 3. osoba: „on / ona / ono” oraz „oni / one”

W 3. osobie występują formy zależne od rodzaju. Dodatkowo częste są formy krótkie w bierniku (np. go, ją).

3. Formy mocne i słabe (krótkie)

Niektóre formy (zwłaszcza w dopełniaczu, celowniku i bierniku) mają warianty krótkie, często używane po czasowniku.

4. Formy po przyimkach: „mnie” vs „nie mnie”, „go” vs „niego”

Po wielu przyimkach stosuje się formy z nagłosowym n-: do niego, o niej, z nimi. W praktyce szkolnej warto pamiętać o tej zasadzie, bo jest bardzo częsta.

5. Najważniejsze do zapamiętania

• Zaimki osobowe wskazują osoby: 1. (ja/my), 2. (ty/wy), 3. (on/ona/ono; oni/one).
• Odmieniają się przez przypadki, a część form ma warianty krótkie (mi, cię, go, mu).
• Po przyimkach często używa się form z n-: do niego, o niej, z nimi.