Przymiotniki – formy krótkie i długie

W języku polskim przymiotniki mogą występować w formach długich (pełnych) i w formach krótkich (ściągniętych). Różnią się budową, częstotliwością użycia oraz funkcją w zdaniu.

1. Formy długie (pełne) – czym są?

Forma długa to podstawowa, najczęściej używana postać przymiotnika. Odmienia się przez:

rodzaje (męski, żeński, nijaki; w lm. męskoosobowy/niemęskoosobowy),
liczby (lp./lm.),
przypadki.

Formy długie pojawiają się zarówno w funkcji przydawki (np. „ładny dom”), jak i orzecznika (np. „dom jest ładny”).

Rodzaj / liczba	Przymiotnik (forma długa)	Przykład w zdaniu
męski (lp.)	ładny	To ładny dom.
żeński (lp.)	ładna	To ładna książka.
nijaki (lp.)	ładne	To ładne okno.
męskoosobowy (lm.)	ładni	To ładni uczniowie.
niemęskoosobowy (lm.)	ładne	To ładne dziewczynki.

2. Formy krótkie (ściągnięte) – czym są?

Forma krótka to starsza, dziś rzadsza postać przymiotnika. Występuje głównie:

w funkcji orzecznika (najczęściej po czasowniku „być”, czasem bez niego),
w stylu podniosłym, literackim, przysłowiowym,
w niektórych utartych zwrotach.

Formy krótkie są najczęstsze w rodzaju męskim w mianowniku lp. (np. zdrów, gotów, wart), rzadziej mają inne formy rodzaju i liczby.

Przymiotnik (forma długa)	Forma krótka	Przykład w zdaniu
zdrowy	zdrów	Jestem zdrów.
gotowy	gotów	Jestem gotów do wyjścia.
pewny	pewien	Jestem pewien, że to prawda.
wart(y)	wart	To wart uwagi.
pełny	pełen	Jestem pełen nadziei.

3. Różnice między formą długą i krótką

Kryterium	Forma długa (pełna)	Forma krótka (ściągnięta)
Użycie	powszechne, neutralne stylistycznie	rzadsze, często podniosłe/literackie lub utarte
Funkcja w zdaniu	przydawka i orzecznik	głównie orzecznik
Odmiana	pełna odmiana przez rodzaj, liczbę i przypadek	zwykle ograniczona (często tylko niektóre formy)
Przykład	On jest zdrowy.	On jest zdrów.

4. Gdzie najczęściej spotyka się formy krótkie?

Formy krótkie są częste w stałych połączeniach i zwrotach.

Zwrot	Znaczenie	Uwagi
wart uwagi	taki, że warto zwrócić uwagę	bardzo częste
pełen nadziei	bardzo pełny nadziei	styl neutralny/literacki
pewien (czegoś)	przekonany	częste w zdaniach podrzędnych
zdrów jak ryba	bardzo zdrowy	związek frazeologiczny
gotów do (czegoś)	przygotowany, skłonny	częste

5. Przykłady w zdaniach (długa vs krótka)

Forma długa	Forma krótka	Różnica stylistyczna
On jest zdrowy.	On jest zdrów.	krótka brzmi bardziej podniośle lub archaicznie
Jestem gotowy.	Jestem gotów.	krótka częsta w języku oficjalnym i literackim
Jestem pewny, że przyjdzie.	Jestem pewien, że przyjdzie.	„pewien” jest bardzo częste i naturalne
To jest warte uwagi.	To wart uwagi.	forma krótka zwykle w stałym połączeniu
Jestem pełny nadziei.	Jestem pełen nadziei.	„pełen” brzmi bardziej książkowo

6. Najważniejsze do zapamiętania

Formy długie są podstawowe i mają pełną odmianę (rodzaj, liczba, przypadek).
Formy krótkie są rzadsze, często stylizowane i występują głównie jako orzecznik.
Formy krótkie najczęściej spotkasz w wyrażeniach: zdrów, gotów, pewien, pełen, wart.